ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰਿਆਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਯੂ-ਟਰਨ ਲੈਣਾ ਪਿਆ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹੁਣ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੇਗਾ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਕਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਜੇਐਫ-17 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ‘ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਕਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਜੇਐਫ-17 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਐਫ-35 ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਐਫ-35 ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਫ-35 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?
ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਲੀਬੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵੇਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ, ਉਹ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਸਿੱਧਾ ਝਟਕਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ F-35 ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ F-35 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੇ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ JF-17 ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸੀਨੀਅਰ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਬਿਲਾਲ ਸਾਹਬ ਨੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਆਈ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜੀ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ F-15, ਯੂਰੋ ਟਾਈਫੂਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ F-35 ਮਿਲਣਗੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ 48 F-35 ਵੇਚੇਗਾ।
ਬੈਕਫੂਟ ਤੇ ਸਾਊਦੀ, ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਨਾਟੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੁਣ, ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦੇਗਾ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
