ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਲਗਭਗ $2.8 ਬਿਲੀਅਨ (23.4 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਕੈਮੇਕੋ ਇੰਕ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ ACITI ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਮਾਲ ਮਾਡਿਊਲਰ ਰਿਐਕਟਰ (SMR) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਲਗਭਗ $2.8 ਬਿਲੀਅਨ (23.4 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੈਨੇਡਾ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ G20 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ।
ਆਪਣੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸਿਵਲ ਪਰਮਾਣੂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਸਕੈਚਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀ ਕੈਮੇਕੋ ਇੰਕ., ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਕਰੇਗੀ।
ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਾ?
ਕੈਮਕੋ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮਿਆਦ 2020 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ 2015 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਟੀਫਨ ਹਾਰਪਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਤੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤਾ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਸਮਾਲ ਮਾਡਿਊਲਰ ਰਿਐਕਟਰ (SMR) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ
ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸਪਲਾਈ ਬਾਰੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ-ਕੈਨੇਡਾ-ਭਾਰਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (ACITI) ਭਾਈਵਾਲੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਮੋਦੀ, ਕਾਰਨੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਥਨੀ ਅਲਬਾਨੀਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ X ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਅਤੇ ਏਆਈ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ $22.6 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਟੀਚਾ 2030 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ $70 ਬਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।
