ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਟਕਰਾਅ: ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਲਈ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਚਾਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ, ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਦੋ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਆਉਟਲੈਟ ਐਕਸੀਓਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿਸਰ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਮੀਦ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਸੌਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ USS ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।”
ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਧੂ THAAD ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਚਾਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਚਾਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ: 1. ਈਰਾਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ; 2. ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; 3. ਇਹ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਬੰਦ ਕਰੇਗਾ; ਅਤੇ 4. ਇਹ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਨ।” ਪਹਿਲਾ, ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਣਉਚਿਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। “ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।”
ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਖਮੇਨੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਪੂਰੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹਿਰੀਨ, ਜਾਰਡਨ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਤੁਰਕੀ, ਮਿਸਰ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਜਲਡਮਰੂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗੀ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਜੰਗ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਯੂਏਈ, ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਡੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
