ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। 1960 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਨੇ ਪੰਜ ਸਫਲ ਫੌਜੀ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬੋਲਾ ਟੀਨੂਬੂ ਨੇ ਕਈ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। 1960 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਨੇ ਪੰਜ ਸਫਲ ਫੌਜੀ ਤਖਤਾਪਲਟਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1966 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਸਿਰਫ 1979 ਅਤੇ 1983 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

ਪਹਿਲਾ ਤਖਤਾਪਲਟ (15 ਜਨਵਰੀ, 1966)

ਨੌਜਵਾਨ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਫਸਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸੈਨਿਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਡੁਨਾ ਨਜੇਓਗਵੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤਫਾਵਾ ਬਲੇਵਾ, ਉੱਤਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਅਹਿਮਦੁ ਬੇਲੋ, ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਾਡੋਕੇ ਅਕਿੰਟੋਲਾ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਫੇਸਟਸ ਓਕੋਟੀ-ਏਬੋਹ ਅਤੇ ਚਾਰ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਅਫਸਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਜੌਹਨਸਨ ਅਗੁਈ ਇਰੋਂਸੀ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸੱਤਾ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਦੂਜਾ ਤਖਤਾਪਲਟ (29 ਜੁਲਾਈ, 1966)

ਤਖਤਾਪਲਟ 29 ਜੁਲਾਈ, 1966 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1 ਅਗਸਤ ਤੱਕ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਇਰੋਂਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਢਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਯਾਕੂਬੂ ਗੌਨ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। ਇਰੋਂਸੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਫਰਾਂਸਿਸ ਫਜੂਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦੂ ਬੁਹਾਰੀ, ਜੋ ਖੁਦ 1983 ਦੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਣੇ ਸਨ, ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਤਖਤਾਪਲਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਖਤਾਪਲਟ ਨੇ ਨਸਲੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

ਗੌਨ ਦਾ ਤਖਤਾਪਲਟ (29 ਜੁਲਾਈ, 1975)

ਜਨਰਲ ਯਾਕੂਬੂ ਗੌਨ ਨੂੰ 30 ਜੁਲਾਈ, 1975 ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਪਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਅਫਰੀਕਨ ਯੂਨਿਟੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਮੁਰਤਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇਸ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਖੂਨ-ਖਰਾਬਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੁਰਤਲਾ ਨੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ, 1979 ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮੁਰਤਲਾ ਦਾ ਕਤਲ (13 ਫਰਵਰੀ, 1976)

13 ਫਰਵਰੀ, 1976 ਨੂੰ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁਰਤਲਾ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਨਰਲ ਮੁਰਤਲਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਓਲੂਸੇਗੁਨ ਓਬਾਸਾਂਜੋ ਨੇ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ। 125 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 32 ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।

ਬੁਹਾਰੀ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ (31 ਦਸੰਬਰ, 1983)

31 ਦਸੰਬਰ, 1983 ਨੂੰ, ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆਈ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੇਹੂ ਸ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਮੁਹੰਮਦ ਬੁਹਾਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਬੁਹਾਰੀ ਦਾ ਰਾਜ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਸੀ।

ਬਾਬੰਗੀਦਾ ਦਾ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ (27 ਅਗਸਤ, 1985)

27 ਅਗਸਤ, 1985 ਨੂੰ, ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਇਬਰਾਹਿਮ ਬਾਬੰਗੀਦਾ ਨੇ ਏ.ਕੇ. ਬੁਹਾਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬੰਗੀਦਾ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬੰਗੀਦਾ ਨੇ 1993 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਖਰੀ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ (17 ਨਵੰਬਰ, 1993)

ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਜਨਰਲ ਸਾਨੀ ਅਬਾਚਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੀਫ਼ ਅਰਨੈਸਟ ਸ਼ੋਨੇਕਨ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। ਅਬਾਚਾ ਦਾ ਰਾਜ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਵਾਪਸੀ (1999)

1999 ਵਿੱਚ, ਓਲੂਸੇਗੁਨ ਓਬਾਸਾਂਜੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਸਫਲ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਦੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਮੁੜ ਉੱਭਰੀਆਂ।