ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰਕੀ ਇੱਕ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਰਦੋਗਨ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੰਕਾਰਾ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਧਮਕੀਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਓ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦਖਲ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਵੀ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਅਚਾਨਕ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਕਾਰਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਘਚੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਕਾਰਾ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਹੈ। ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ
ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏਰਦੋਗਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਇਸ ਵਰਚੁਅਲ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਗੇ।
ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣਗੇ। ਟਰੰਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦਖਲ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ?
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਤੁਰਕੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਸਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ। ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦਬਾਅ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਭ ਦਾਅ ‘ਤੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸੇਪ ਤੈਯਪ ਏਰਦੋਗਨ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਝ ਗਏ ਹਨ।
ਏਰਦੋਗਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀ ਹੈ?
ਤੁਰਕੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸਦਾ ਗੁਆਂਢ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਬਣੇ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਰਗੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਝੱਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਟਕਰਾਅ ਤੁਰਕੀ ਲਈ ਤਿੰਨੋਂ ਮੋਰਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਏਰਦੋਗਨ ਇਸ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦਾ ਜਵਾਬ
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਜੇਕਰ ਸਮਝੌਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
