ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੁਵੱਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ, ਰੂਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ: ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (SCO) ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੁਵੱਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਰੂਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਸਕੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ S-400 ਟ੍ਰਾਇੰਫ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਖੇਪ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ S-400 ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ

ਰੂਸ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ S-400 ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਤੈਨਾਤੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਫੌਜੀ-ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਮਿਤਰੀ ਸ਼ੁਗਾਯੇਵ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਨਵੀਂ ਖੇਪ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 2018 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 5.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (₹45,000 ਕਰੋੜ) ਦਾ ਸੌਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜ S-400 ਯੂਨਿਟ ਮਿਲਣੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਦੇਰੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਖਰੀ ਦੋ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ 2026-27 ਤੱਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ

ਇਸ ਸੌਦੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰੂਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਰੂਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਰਗੇਈ ਲਾਵਰੋਵ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੂਸ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ ਖਰੀਦਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਨੇ “ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਰੱਖਿਆ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਰਿਸ਼ਤਾ

ਰੂਸ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। SIPRI ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2020 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ 36% ਰੂਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। T-90 ਟੈਂਕ, Su-30MKI ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, MiG-29 ਜਹਾਜ਼, ਕਾਮੋਵ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ, ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ INS ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫੌਜੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ।

ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਵਿੱਚ S-400 ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ S-400 ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਨੇ S-400 ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੇਅਸਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ।

ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ

SCO ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਰਸਮੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕੋ ਕਾਰ ਵਿੱਚ 45 ਮਿੰਟ ਲਈ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਨਿੱਜੀ ਸਮਝ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਮੋਦੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਲਗਭਗ 10 ਮਿੰਟ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਸਪੱਸ਼ਟ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਯਤਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਮਨੁੱਖਤਾ ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।”

ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਰਸਮੀ ਸੱਦਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਭਾਰਤ ਦੇ 140 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ।” ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਊਰਜਾ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।