ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਾਊਦੀ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ (MBS) ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ।
ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੌਦੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਸੌਦਾ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਸੌਦਾ ਕੀ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ-ਅਮਰੀਕਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤਾ ਅਮਰੀਕਾ-ਕਤਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸਾਊਦੀ-ਅਮਰੀਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ – ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਰੱਖਿਆ ਸੰਧੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ – ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਜਿਹਾ ਸਮਝੌਤਾ ਸੈਨੇਟ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ F-35 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਨਤ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਵੀ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਦਮ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇਗਾ।
ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤਿਆਰੀਆਂ
ਸਾਊਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਖਾਲਿਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ (ਕੇਬੀਐਸ) ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ, ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਪੀਟ ਹੈਗਸੇਥ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ – ਭਾਵ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਛਲੇ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਮਈ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਸਾਊਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਹੇ – ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਠੋਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਸਾਊਦੀ ਸਬੰਧ
ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਗਾਜ਼ਾ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਵੱਡੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਵਧਣ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਇੱਕ ਫਲਸਤੀਨੀ ਰਾਜ ਦੀ ਠੋਸ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਇਸਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਧਾਰਣਕਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ। ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਇੱਕ ਆਪਸੀ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅਸਿੱਧੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ – ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਉਦਯੋਗ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ JF-17 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ) ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਊਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਠੇਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੂਟਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ – ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਾਊਦੀ-ਅਮਰੀਕਾ ਸਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੱਕ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
