ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,100 ਈਰਾਨੀ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ 28 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਸੂਦ ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਿਆਨ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਦੀ ਘਾਤਕ ਜੰਗ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਸਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।” ਪੇਜ਼ੇਸ਼ਕੀਅਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਛਮ ਦੀ ਜੰਗ 1980-1988 ਦੀ ਇਰਾਕ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ

ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਜੂਨ ਵਿੱਚ 12 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹਵਾਈ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 1,100 ਈਰਾਨੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ 28 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਕੱਲ੍ਹ ਮਿਲਣਗੇ

ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅੱਜ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਮਾਰ-ਏ-ਲਾਗੋ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ 2025 ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰਾ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਹਮਾਸ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਖੇਤਰੀ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਜਲਦੀ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਮਾਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਸਤਰੀਕਰਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਿਮ ਫਲਸਤੀਨੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਫੋਰਸ (ISF) ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਰੁਖ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਰੁਖ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐਕਸੀਓਸ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਗਾਜ਼ਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ।