ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ, ਸਟੇਟਸ ਆਫ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੋਰਸਿਜ਼ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ‘ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਗਿਲਬਰਟੋ ਟੀਓਡੋਰੋ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਮੈਕਗਿੰਟੀ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਨੀਲਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮੈਕਗਿੰਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਫੌਜੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ। ਟੀਓਡੋਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਚੀਨ।”
ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੰਡੋ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੀਤੀ ਫਿਲੀਪੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰਡੀਨੈਂਡ ਮਾਰਕੋਸ ਜੂਨੀਅਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚੀਨ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਚੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ
ਚੀਨ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਲਗਭਗ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ‘ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2016 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤ (ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ) ਨੇ 1982 ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਆਨ ਦ ਲਾਅ ਆਫ਼ ਦ ਸੀ (UNCLOS) ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੀਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਅਵੈਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚੀਨ ਨੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਟਕਰਾਅ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅਕਸਰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ
ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਾਰਕੋਸ ਜੂਨੀਅਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਇਹ ਤੀਜਾ ਅਜਿਹਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨਾਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਫਰਾਂਸ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਯੂਕੇ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਕਾਰਬੋਰੋ ਸ਼ੋਲ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਆਸੀਆਨ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਟੀਓਡੋਰੋ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਸਕਾਰਬੋਰੋ ਸ਼ੋਲ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਟੀਓਡੋਰੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਛੋਟੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੜੱਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਸੀ। ਸਕਾਰਬੋਰੋ ਸ਼ੋਲ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚੀਨ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਵੀ ਚੀਨ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। 2023 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਡਾਰਕ ਵੈਸਲ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚੀਨੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
