ਚੀਨ ਦੀ ਘਟਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਰੋਬੋਟਾਂ ਅਤੇ ਏਆਈ ‘ਤੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਚੀਨ ਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 23% ਹਨ ਅਤੇ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਨਸ਼ਨਰ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਕਦ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ, ਟੈਕਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀਮਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਚੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਬੀਜਿੰਗ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਹੱਲ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਰੋਬੋਟ ਅਤੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI)। ਆਓ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝੀਏ।
ਕੀ ਰੋਬੋਟ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ?
ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਰੋਬੋਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ। 2024 ਤੱਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਗਏ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੋਬੋਟ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਹੁਣ ਡਾਰਕ ਫੈਕਟਰੀ ਮਾਡਲ ਅਪਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਮੇਡ ਇਨ ਚਾਈਨਾ 2025 ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਆਬਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ?
ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੀਨ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੈਨਸ਼ਨ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਨ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ?
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੋਬੋਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਤ ਦੇਖਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਹਿਊਮਨਾਈਡ ਰੋਬੋਟ, ਐਕਸੋਸਕੇਲੇਟਨ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਸੂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ…
ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 70% ਤੱਕ ਨੌਕਰੀਆਂ ਏਆਈ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
